Sommige wonden bevinden zich niet aan de buitenkant. Ze bloeden niet zichtbaar en verschijnen niet op een röntgenfoto. Toch kunnen ze een mensenleven diepgaand beïnvloeden.
Schuld, schaamte en afwijzing behoren tot de pijnlijkste innerlijke verwondingen die een mens kan dragen. Ze beïnvloeden hoe we naar onszelf kijken, hoe we met anderen omgaan en zelfs hoe we God benaderen.
Schuld zegt: ‘Ik heb iets verkeerds gedaan.’
Schaamte zegt: ‘Er is iets mis met mij.’
Afwijzing zegt: ‘Ik ben niet gewenst.’
Mensen kunnen jarenlang proberen deze stemmen te overschreeuwen door hard te werken, anderen tevreden te stellen, religieus te presteren of succes na te jagen. Maar geen enkele menselijke prestatie kan de diepste wond van het hart genezen.
God heeft daarvoor één volmaakte voorziening gegeven: het offer van Jezus Christus aan het kruis.
“Want met één offer heeft Hij hen die geheiligd worden, tot in eeuwigheid volmaakt.”
Aan het kruis nam Jezus niet alleen onze zonden op Zich. Hij droeg ook de innerlijke gevolgen daarvan. Hij nam onze schuld, schaamte en afwijzing op Zich, zodat wij vergeving, eer en aanvaarding kunnen ontvangen.
Eén offer voor iedere nood
Het kruis is geen gedeeltelijke oplossing. Alles wat wij nodig hebben om met God verzoend, gereinigd en hersteld te worden, is in het offer van Jezus beschikbaar gesteld.
Daar vond een goddelijke uitwisseling plaats:
- Jezus werd gestraft, zodat wij vergeving ontvangen.
- Jezus werd verwond, zodat wij genezing ontvangen.
- Jezus werd tot zonde gemaakt, zodat wij rechtvaardig worden.
- Jezus stierf onze dood, zodat wij Zijn leven ontvangen.
- Jezus werd tot een vloek, zodat wij onder Gods zegen kunnen komen.
- Jezus droeg onze armoede, zodat wij in Zijn overvloed mogen delen.
- Jezus droeg onze schaamte, zodat wij Zijn heerlijkheid ontvangen.
- Jezus onderging onze afwijzing, zodat wij door de Vader worden aangenomen.
Al het kwaad dat vanwege onze ongehoorzaamheid rechtmatig over ons had moeten komen, kwam op Jezus. Daardoor kan al het goede dat Jezus vanwege Zijn volmaakte gehoorzaamheid toekomt, ons worden aangeboden.
Wij kunnen deze uitwisseling niet verdienen. Wij ontvangen haar door geloof.
De wond van schuld
Schuld is het objectieve gevolg van iets wat wij verkeerd hebben gedaan. Gods wet is overtreden en daardoor staan wij schuldig tegenover Hem.
Schuld kan ons geweten zwaar belasten. Ze kan zich uiten in onrust, angst voor straf, het vermijden van God en een voortdurende neiging om onszelf te verdedigen. Sommige mensen proberen hun schuld te ontkennen. Anderen wijzen naar de fouten van iemand anders. Weer anderen proberen door goede werken te compenseren wat zij verkeerd hebben gedaan.
Maar schuld kan niet worden weggeredeneerd. Zij moet worden vergeven.
Dat is precies wat Jezus aan het kruis mogelijk heeft gemaakt.
“Maar Hij is om onze overtredingen verwond, om onze ongerechtigheden verbrijzeld. De straf die ons de vrede aanbrengt, was op Hem.”
De straf voor onze zonden kwam op Jezus. Hij nam onze plaats in. Daarom kan God ons vergeven zonder Zijn eigen rechtvaardigheid geweld aan te doen. De schuld wordt niet genegeerd; zij is betaald.
Wanneer wij onze zonden belijden, hoeven wij God niet over te halen om genadig te zijn. Hij heeft Zijn bereidheid tot vergeving al bewezen door Zijn Zoon te geven.
“Als wij onze zonden belijden: Hij is getrouw en rechtvaardig om ons de zonden te vergeven en ons te reinigen van alle ongerechtigheid.”
Let op dat Johannes niet alleen schrijft dat God liefdevol is, maar ook dat Hij rechtvaardig is wanneer Hij vergeeft. Jezus heeft de volledige prijs betaald. God vraagt geen tweede betaling.
Wanneer vergeving moeilijk te ontvangen is
Sommige mensen geloven dat God anderen kan vergeven, maar twijfelen of Zijn genade ook voor hen geldt. Zij denken dat hun zonde te ernstig, te beschamend of te vaak herhaald is.
Maar wanneer God zegt dat Hij reinigt van alle ongerechtigheid, mogen wij daar geen uitzonderingen aan toevoegen.
Je gevoelens bepalen niet of je vergeven bent. Gods belofte bepaalt dat.
Wanneer je oprecht hebt beleden, je hebt bekeerd en je vertrouwen op Jezus stelt, is het tijd om Gods uitspraak te aanvaarden. Blijven vasthouden aan schuld nadat God heeft vergeven, lijkt misschien nederig, maar het is ongeloof. Je maakt je eigen oordeel dan belangrijker dan het oordeel van God.
De Heilige Geest overtuigt ons specifiek van zonde en brengt ons daarna naar vergeving. De aanklager werkt anders. Hij veroordeelt vaag en meedogenloos. Hij zegt niet alleen: ‘Dit was verkeerd’, maar: ‘Jij bent hopeloos. Voor jou is geen herstel mogelijk.’
Dat is niet de stem van de Vader.
De wond van schaamte
Schuld heeft betrekking op wat we hebben gedaan. Schaamte raakt onze identiteit.
Wie zich schuldig voelt, zegt: ‘Ik heb iets verkeerds gedaan.’
Wie onder schaamte leeft, zegt: ‘Ik bén verkeerd.’
Schaamte zorgt ervoor dat mensen zich willen verbergen. Dat begon al in de hof van Eden. Nadat Adam en Eva hadden gezondigd, ontdekten zij dat zij naakt waren. Zij bedekten zichzelf en verborgen zich voor God.
Sindsdien probeert de mens zijn schaamte te bedekken. We bouwen een zorgvuldig uiterlijk op, vermijden kwetsbaarheid en hopen dat niemand ontdekt wat zich achter onze muren bevindt.
Schaamte kan voortkomen uit eigen zonde, maar ook uit wat anderen ons hebben aangedaan. Slachtoffers van misbruik, vernedering en geweld dragen soms de schaamte die eigenlijk bij de dader hoort. Zij voelen zich vuil, beschadigd of minderwaardig, hoewel zij niet verantwoordelijk waren voor wat hun is aangedaan.
Jezus heeft ook voor deze wond voorziening getroffen.
Jezus droeg onze schaamte
De kruisiging was niet alleen pijnlijk, maar ook doelbewust vernederend. Jezus werd ontkleed, bespot en publiekelijk tentoongesteld. Soldaten maakten Hem belachelijk. Voorbijgangers schudden hun hoofd. Religieuze leiders hoonden Hem.
Hij hing voor de ogen van de wereld aan het kruis. Hij droeg niet alleen lichamelijke pijn, maar ook volledige publieke schande.
De schrijver van Hebreeën zegt dat Jezus het kruis heeft verdragen en de schande heeft veracht (Hebreeën 12:2). Hij onderging onze schaamte, zodat wij niet langer ons gezicht voor God hoeven te verbergen.
Jezus werd met schande bedekt, zodat wij in eer hersteld kunnen worden.
God biedt ons niet alleen vergeving, maar ook een nieuwe positie. Hij wast ons, bekleedt ons met de gerechtigheid van Christus en noemt ons Zijn kinderen.
“Wie in Hem gelooft, zal niet beschaamd worden.”
De genezing van schaamte begint wanneer wij stoppen met onszelf te zien door de ogen van degenen die ons vernederden en onszelf leren zien door de ogen van de Vader.
Je bent niet wat jou is aangedaan
Misschien ben je behandeld alsof je waardeloos was. Misschien zijn grenzen overschreden en is je waardigheid beschadigd. Misschien hebben woorden zich diep in je hart vastgezet:
‘Jij deugt nergens voor.’
‘Niemand zal ooit van jou houden.’
‘Het is jouw eigen schuld.’
‘Als mensen werkelijk weten wie jij bent, gaan ze bij je weg.’
Maar het feit dat iemand jou iets heeft aangedaan, bepaalt niet wie je bent. Zelfs jouw eigen zonden krijgen niet het laatste woord over je identiteit wanneer je tot Christus komt.
Het bloed van Jezus spreekt een sterker woord.
In Christus ben je gereinigd. Je bent niet langer gedefinieerd door wat je hebt gedaan of door wat anderen jou hebben aangedaan. Je bent een nieuwe schepping. Het oude is voorbijgegaan; alles is nieuw geworden.
Dat betekent niet dat pijnlijke herinneringen onmiddellijk verdwijnen. Het betekent dat zij hun recht verliezen om jouw identiteit te bepalen.
De wond van afwijzing
Afwijzing is het gevoel niet gewenst, niet geliefd of niet aanvaard te zijn. Het is alsof je altijd buiten de kring staat en door een onzichtbare muur van anderen gescheiden blijft.
De wond kan al vroeg ontstaan. Een kind heeft niet alleen voedsel en bescherming nodig, maar ook warme, uitgesproken liefde. Het verlangt ernaar vastgehouden, gezien en bevestigd te worden.
Wanneer ouders emotioneel afwezig zijn, een kind voortdurend bekritiseren, voorkeur tonen voor een broer of zus, uit elkaar gaan of hun liefde afhankelijk maken van prestaties, kan de boodschap ontstaan: ‘Met mij is iets mis. Ik ben niet werkelijk gewenst.’
Soms begint afwijzing nog eerder. Een kind kan later horen dat de zwangerschap ongewenst was, dat de ouders liever een jongen of meisje hadden gehad of dat zijn geboorte een probleem vormde. Zulke boodschappen kunnen zich diep in de identiteit vastzetten.
Ook later kan afwijzing optreden:
- door pesten;
- door een verbroken relatie of huwelijk;
- door verraad;
- door uitsluiting;
- door falen;
- door een kerkelijke gemeenschap;
- door iemand wiens liefde of goedkeuring belangrijk voor je was.
Wanneer deze wond niet geneest, kan zij het gedrag jarenlang sturen.
De twee tegengestelde reacties op afwijzing
Afwijzing leidt vaak tot een van twee uitersten.
De eerste reactie is terugtrekking. De persoon sluit zich af, bouwt muren en besluit niemand meer dichtbij te laten komen. Hij verlangt naar liefde, maar vreest nieuwe pijn. Daardoor houdt hij juist degenen op afstand die werkelijk van hem willen houden.
De tweede reactie is voortdurend zoeken naar goedkeuring. De persoon probeert onmisbaar, succesvol of geliefd te worden. Hij zegt moeilijk nee, past zich voortdurend aan en raakt afhankelijk van wat anderen van hem vinden.
Beide reacties komen voort uit dezelfde innerlijke overtuiging:
‘Als mensen mij werkelijk kennen, zullen zij mij niet willen.’
Sommige mensen reageren op afwijzing door zelf anderen af te wijzen. Zij slaan als het ware als eerste toe om te voorkomen dat zij opnieuw slachtoffer worden. Zo ontstaat een kringloop waarin verwonde mensen weer andere mensen verwonden.
Innerlijke genezing vraagt daarom meer dan het ontvangen van troost. We moeten ook de verdedigingsmechanismen loslaten die uit onze verwonding zijn voortgekomen.
Jezus onderging volledige afwijzing
Aan het kruis droeg Jezus niet alleen onze schuld en schaamte. Hij onderging ook de diepste vorm van afwijzing.
Zijn eigen volk wees Hem af. Religieuze leiders veroordeelden Hem. De menigte koos Barabbas. Zijn discipelen vluchtten. Petrus verloochende Hem. Uiteindelijk riep Jezus:
“Mijn God, Mijn God, waarom hebt U Mij verlaten?”
Tot dat moment had Jezus altijd over God gesproken als Zijn Vader. Maar toen de zonde van de wereld op Hem kwam, werd Hij afgesneden van de directe gemeenschap met de Vader.
Hij onderging onze afwijzing.
Waarom?
Zodat wij Zijn aanvaarding kunnen ontvangen.
Paulus schrijft dat God ons in Christus begenadigd en aangenomen heeft (Efeze 1:6). Wij worden niet slechts getolereerd of op proef toegelaten. Door Jezus zijn wij werkelijk welkom bij de Vader.
Jezus werd buiten de stad gekruisigd, zodat wij een plaats in Gods huis kunnen ontvangen. Hij werd verworpen, zodat wij aangenomen worden. Hij werd afgesneden, zodat wij deel kunnen worden van Gods gezin.
Aanvaard in Gods geliefde Zoon
De oplossing voor afwijzing is niet dat iedereen jou voortaan aardig vindt. Zelfs Jezus werd door mensen afgewezen. Wanneer je genezing afhankelijk is van menselijke goedkeuring, blijf je kwetsbaar voor iedere mening, afwijzing of verandering in een relatie.
Werkelijke zekerheid ontstaat wanneer je weet dat de Vader jou heeft aangenomen in Jezus Christus.
Je waarde wordt niet bepaald door:
- het gezin waarin je bent opgegroeid;
- de fouten die je hebt gemaakt;
- je prestaties;
- je uiterlijk;
- je opleiding;
- je functie;
- je huwelijk of burgerlijke staat;
- het aantal mensen dat jou bewondert;
- de afwijzing die je hebt meegemaakt.
Je waarde wordt zichtbaar in de prijs die God bereid was voor jou te betalen.
Petrus schrijft dat wij niet zijn vrijgekocht met vergankelijke dingen zoals zilver of goud, maar met het kostbare bloed van Christus (1 Petrus 1:18-19).
Dat is jouw waarde: het bloed van Jezus.
Van dienaar naar kind
Veel christenen geloven dat God hen heeft vergeven, maar leven nog altijd alsof zij slechts gedoogde werknemers in Zijn huis zijn. Zij proberen hard te werken, fouten te vermijden en zo hun plek te verdienen.
Maar God heeft je niet alleen vergeven. Hij heeft je als kind aangenomen.
“U hebt de Geest van aanneming tot kinderen ontvangen, door Wie wij roepen: Abba, Vader!”
Een dienaar blijft op afstand en wacht op instructies. Een kind hoort bij het gezin. Een dienaar kan worden ontslagen. Een kind draagt de naam van de familie.
Afwijzing maakt mensen bang om God werkelijk Vader te noemen. Zij verwachten dat Hij koud, kritisch, onbereikbaar of onvoorspelbaar zal zijn, omdat menselijke gezagsdragers zo waren.
Maar God is geen uitvergrote versie van je aardse vader. Hij is de volmaakte Vader. Zijn karakter bepaalt wat vaderschap werkelijk betekent.
Hij zag jou voordat anderen jou opmerkten. Hij kende jou voordat iemand jouw naam uitsprak. Hij wilde jou voordat je iets kon presteren.
De weg naar innerlijke genezing
Genezing van schuld, schaamte en afwijzing begint niet met het ontkennen van pijn. Zij begint met waarheid.
Erken de wond
Stop met doen alsof het verleden geen invloed heeft gehad. Geestelijke volwassenheid betekent niet dat je geen pijn mag erkennen. Je kunt niet bewust aan God overgeven wat je niet onder ogen wilt zien.
Zeg eerlijk:
‘Dit heeft mij verwond.’
‘Hier ben ik gaan geloven dat ik waardeloos ben.’
‘Hier ben ik mij gaan schamen.’
‘Hier heb ik mij afgewezen gevoeld.’
Breng de leugen aan het licht
Elke diepe wond probeert een leugen aan je identiteit te verbinden:
‘Het was mijn schuld.’
‘Ik ben vuil.’
‘Ik ben ongewenst.’
‘Ik zal nooit werkelijk geliefd worden.’
Vraag de Heilige Geest welke leugen jij bent gaan geloven. Leg die vervolgens naast het Woord van God.
De wond kan werkelijk zijn. De conclusie die je eruit hebt getrokken, hoeft dat niet te zijn.
Vergeef degenen die jou hebben verwond
Vergeving verklaart het kwaad niet goed. Zij ontslaat de dader ook niet automatisch van verantwoordelijkheid en herstelt niet zonder meer het vertrouwen.
Vergeven betekent dat je jouw recht op persoonlijke vergelding aan God overdraagt. Je weigert nog langer door bitterheid aan de ander verbonden te blijven.
Vergeving is meestal eerst een beslissing. De emoties kunnen later volgen.
Je kunt zeggen:
‘Heer, ik kies ervoor om deze persoon te vergeven. Ik laat mijn recht los om hem of haar persoonlijk te laten betalen. Ik vertrouw het oordeel aan U toe.’
Ontvang wat Jezus heeft volbracht
Het is mogelijk precies te weten wat Jezus heeft gedaan en het toch niet persoonlijk te ontvangen.
Maak de uitwisseling daarom bewust persoonlijk:
- Jezus werd gestraft, zodat ik vergeving ontvang.
- Jezus droeg mijn schaamte, zodat ik in eer word hersteld.
- Jezus onderging mijn afwijzing, zodat ik door de Vader word aangenomen.
Geloof spreekt niet alleen over wat mogelijk is. Geloof zegt: ‘Dit is door Jezus voor mij verworven en ik ontvang het.’
Een gebed om genezing
Vader,
ik kom tot U in de naam van Jezus Christus.
Ik erken dat ik schuld, schaamte en afwijzing heb gedragen. Ik heb geprobeerd mijzelf te beschermen, te bewijzen of te verbergen. Maar vandaag breng ik mijn pijn in Uw licht.
Dank U dat Jezus mijn schuld heeft gedragen. Ik belijd iedere zonde die Uw Heilige Geest mij laat zien. Ik ontvang Uw vergeving en reiniging. Ik weiger mijzelf langer te veroordelen voor wat U hebt vergeven.
Dank U dat Jezus mijn schaamte heeft gedragen. Ik doe afstand van de leugen dat ik vuil, waardeloos of onherstelbaar beschadigd ben. Door het bloed van Jezus ben ik gereinigd. U bekleedt mij met Zijn gerechtigheid en herstelt mijn waardigheid.
Dank U dat Jezus mijn afwijzing heeft gedragen. Ik doe afstand van de leugen dat ik ongewenst, onbemind of onbelangrijk ben. In Jezus Christus hebt U mij aangenomen als Uw kind.
Ik kies ervoor degenen te vergeven die mij hebben verwond, vernederd of afgewezen. Ik geef hen vrij uit mijn persoonlijke oordeel en draag de zaak aan U over.
Heilige Geest, maak de liefde van de Vader werkelijk in mijn hart. Genees mijn verwonde identiteit en leer mijzelf te zien zoals U mij ziet.
Ik behoor bij U.
Ik ben vergeven.
Ik ben gereinigd.
Ik ben aangenomen.
In de naam van Jezus.
Amen.
Je bent werkelijk welkom
Misschien hebben mensen jou afgewezen. Misschien hebben anderen jouw kwetsbaarheid misbruikt. Misschien heb je zelf dingen gedaan waarvoor je je diep schaamt.
Maar het kruis is groter dan jouw verleden.
God vraagt je niet eerst jezelf te herstellen voordat je tot Hem komt. Hij nodigt je uit om juist met je verwonding tot Hem te komen. Jezus heeft de prijs al betaald.
Je schuld hoeft je niet langer te veroordelen.
Je schaamte hoeft je niet langer verborgen te houden.
Je afwijzing hoeft niet langer jouw identiteit te bepalen.
Door Jezus Christus ben je vergeven, gereinigd en aangenomen in het gezin van God.
De Vader verdraagt je niet met tegenzin.
Je bent werkelijk welkom.