Wat doet God met oude pijn die nog steeds meespeelt?
Niet iedere wond is zichtbaar. Een mens kan lichamelijk gezond zijn en toch vanbinnen diep verwond zijn. Afwijzing, verlies, misbruik, verraad, een gebroken gezin, het ontbreken van liefde en bevestiging, rouw of andere traumatische gebeurtenissen kunnen diepe sporen nalaten. Soms liggen die gebeurtenissen jaren achter ons, terwijl de gevolgen nog iedere dag merkbaar zijn. De Bijbel negeert die innerlijke pijn niet.
“Hij geneest de gebrokenen van hart, Hij verbindt hen in hun leed.”
Ook Jezus maakte duidelijk dat Zijn bediening niet alleen gericht was op vergeving van zonde en lichamelijke genezing. Hij kwam ook voor mensen die vanbinnen gebroken waren.
“De Geest van de Heere is op Mij, omdat Hij Mij gezalfd heeft; Hij heeft Mij gezonden om aan armen het Evangelie te verkondigen, om te genezen wie gebroken van hart zijn...”
God wil dus ook komen op plaatsen in ons leven die door pijn verwond zijn geraakt.
Wanneer pijn een leugen wordt
Een pijnlijke ervaring doet iets met ons. Maar vaak blijft het daar niet bij. Wat ons is aangedaan kan langzaam bepalen wat we over onszelf gaan geloven. Een kind dat voortdurend wordt afgewezen, kan uiteindelijk gaan geloven: ik ben niet gewenst. Wie nooit bevestiging ontvangt, kan gaan denken: ik ben niet goed genoeg. Wie verlaten wordt, kan de conclusie trekken: iedereen die van mij houdt, gaat uiteindelijk bij mij weg. Wie vernederd of misbruikt is, kan jarenlang leven met schaamte over iets waarvoor hij of zij zelf nooit verantwoordelijk was. Zo kan een gebeurtenis uit het verleden uitgroeien tot een overtuiging in het heden. En wanneer we een leugen maar lang genoeg geloven, gaan we ons leven ernaar inrichten.
We verwachten opnieuw afwijzing. We vertrouwen mensen niet meer. We houden anderen op afstand. We proberen voortdurend te bewijzen dat we wél iets waard zijn. Of we wijzen onszelf alvast af voordat iemand anders de kans krijgt het te doen.
Het oorspronkelijke verdriet heeft dan wortel geschoten.
Afwijzing kan diep doordringen
Afwijzing is een van de diepste innerlijke wonden die een mens kan dragen. De behoefte om geliefd, geaccepteerd en bevestigd te worden ligt diep in ons. Vooral wanneer afwijzing al vroeg in ons leven plaatsvindt — bijvoorbeeld door ouders die emotioneel of lichamelijk afwezig waren, door echtscheiding, mishandeling of het gevoel nooit werkelijk gewenst te zijn — kan die wond een groot deel van ons verdere leven beïnvloeden. Afwijzing kan vervolgens leiden tot zelfafwijzing. Dan is er uiteindelijk niemand anders meer nodig om ons af te wijzen. We doen het zelf. We kijken naar onszelf door de ogen van degenen die ons hebben verwond en nemen hun oordeel over.
Maar God kijkt anders. En juist daar begint genezing. Jezus droeg ook onze afwijzing. Opnieuw vinden we Gods antwoord bij het kruis.
Jezus werd verworpen door mensen. Hij werd bespot, vernederd, verlaten en uiteindelijk buiten de stad gekruisigd. Zelfs Zijn kleren werden Hem afgenomen. Hij droeg openlijk schaamte en afwijzing. Jesaja had daar al over geprofeteerd:
“Hij was veracht, de onwaardigste onder de mensen, een Man van smarten, bekend met ziekte...”
Aan het kruis kwam die afwijzing tot haar diepste punt toen Jezus uitriep:
“Mijn God, Mijn God, waarom hebt U Mij verlaten?”
Jezus droeg onze afwijzing, zodat wij door Hem door de Vader aangenomen konden worden. Dat is de goddelijke uitwisseling. Waar afwijzing zegt: je hoort er niet bij, zegt God dat wij in Christus aangenomen zijn.
“...tot lof van de heerlijkheid van Zijn genade, waarmee Hij ons begenadigd heeft in de Geliefde.”
Onze genezing begint daarom niet met onszelf ervan overtuigen dat we eigenlijk best goede mensen zijn. Het begint met geloven wat God over ons zegt.
Onze waarde wordt bepaald door de prijs die voor ons betaald is
Een laag zelfbeeld kan diep geworteld zijn. Misschien hebben anderen jarenlang gezegd dat je niets kunt. Misschien ben je vernederd, buitengesloten of voortdurend met anderen vergeleken. Misschien ben je uiteindelijk zelf gaan geloven dat je weinig waarde hebt. Maar onze werkelijke waarde wordt niet bepaald door wat andere mensen bereid waren ons te geven.
Onze waarde blijkt uit wat God bereid was voor ons te betalen.
Petrus schrijft:
“...dat u niet met vergankelijke dingen, zilver of goud, vrijgekocht bent (...) maar met het kostbaar bloed van Christus, als van een smetteloos en onbevlekt Lam.”
De prijs die voor ons betaald werd, was het bloed van Jezus. Dat bepaalt onze waarde. Niet onze prestaties. Niet onze fouten. Niet onze geschiedenis. Niet de mening van anderen. God heeft Zelf laten zien wat wij Hem waard zijn.
De Heilige Geest brengt waarheid op de plaats van de wond
We kunnen met ons verstand weten dat God van ons houdt en tegelijkertijd diep vanbinnen nog leven alsof dat niet waar is. Juist daar hebben we de Heilige Geest nodig. Hij is de Geest van de waarheid. Hij kan zichtbaar maken welke overtuigingen in ons leven niet afkomstig zijn van God. Hij kan een wond aanraken die jarenlang verborgen is gebleven en de waarheid van Gods Woord brengen op precies die plaats waar een leugen wortel heeft geschoten.
Daarom zegt Paulus:
“...word veranderd door de vernieuwing van uw gezindheid...”
Sommige gedachten moeten niet gekoesterd maar afgebroken worden.
“Want wij breken valse redeneringen af en elke hoogte die zich verheft tegen de kennis van God, en wij nemen elke gedachte gevangen om die te brengen tot de gehoorzaamheid aan Christus.”
Wanneer pijn ons heeft geleerd: ik ben waardeloos, moet die gedachte onderworpen worden aan Gods waarheid. Wanneer afwijzing zegt: niemand wil mij, antwoordt God dat wij aangenomen zijn in Christus. Wanneer schaamte zegt: er is iets fundamenteel mis met mij, wijst het kruis ons erop dat Jezus onze schaamte heeft gedragen. Wanneer het verleden zegt: dit zal altijd bepalen wie jij bent, zegt God dat wij in Christus een nieuwe schepping zijn.
Vergeving maakt ons los van degene die ons verwondde
Innerlijke genezing vraagt ook om een beslissing die soms buitengewoon moeilijk kan zijn: vergeven. Wie diep verwond is, kan jarenlang bitterheid, boosheid of wrok met zich meedragen. Soms lijkt dat zelfs gerechtvaardigd. Wat ons is aangedaan was verkeerd. Vergeving zegt niet dat het goed was. Vergeving betekent ook niet dat vertrouwen automatisch hersteld moet worden of dat een onveilige relatie opnieuw moet worden aangegaan. Vergeven betekent dat wij de schuld niet langer zelf vasthouden, maar deze aan God overdragen.
Jezus zegt:
“En wanneer u staat te bidden, vergeef als u tegen iemand iets hebt...”
Vergeving is in de eerste plaats een keuze, niet een gevoel.
We hoeven niet te wachten totdat we niets meer voelen. We kunnen besluiten iemand te vergeven terwijl de pijn nog aanwezig is. En juist die beslissing kan de weg openen naar verdere genezing. Want zolang we de schuld blijven vasthouden, blijft degene die ons verwondde op een bepaalde manier invloed houden op ons heden.
Rouw hoeft niet ontkend te worden
Niet iedere innerlijke pijn wordt veroorzaakt door zonde of afwijzing. Soms doet het leven gewoon verschrikkelijk veel pijn. We verliezen iemand van wie we houden. Een huwelijk breekt. Een droom sterft. Er gebeurt iets wat niet meer ongedaan gemaakt kan worden. De Bijbel vraagt niet van ons dat we doen alsof dit geen verdriet veroorzaakt. Paulus schrijft niet dat christenen nooit rouwen. Hij zegt:
“...opdat u niet bedroefd bent zoals ook de anderen, die geen hoop hebben.”
Er is dus verdriet.
Maar er is verdriet met hoop.
God vraagt niet van ons dat we pijn ontkennen. Hij wil ons juist midden in die pijn ontmoeten.
Jesaja zegt over het werk van Jezus:
“...om alle treurenden te troosten, om aangaande de treurenden van Sion te beschikken dat hun gegeven zal worden sieraad in plaats van as, vreugdeolie in plaats van rouw, een lofgewaad in plaats van een benauwde geest.”
God haalt niet altijd de herinnering weg. Maar Hij kan wel de macht breken die die herinnering over ons heeft.
Soms raken innerlijke genezing en bevrijding elkaar
Net zoals lichamelijke genezing en bevrijding soms met elkaar verweven zijn, kan dat ook bij innerlijke wonden het geval zijn. Langdurige afwijzing kan bijvoorbeeld leiden tot bitterheid, zelfhaat, angst of diepe ontmoediging. Wanneer zulke patronen geestelijke gebondenheid hebben voortgebracht, kan naast innerlijke genezing ook bevrijding nodig zijn. Daarom is opnieuw de leiding van de Heilige Geest belangrijk.
We hoeven niet achter iedere emotie een demon te zoeken. Maar wanneer een geestelijke macht zich aan een wond heeft vastgehecht en iemand gevangenhoudt, moet niet alleen de wond genezen worden maar ook de gebondenheid worden verbroken. God wil de hele mens herstellen.
Het verleden hoeft niet langer het laatste woord te hebben. Innerlijke genezing betekent niet dat onze geschiedenis wordt uitgewist. Sommige dingen zijn werkelijk gebeurd. Sommige verliezen blijven verlies. Sommige littekens vertellen een verhaal dat we nooit volledig zullen vergeten. Maar wat gebeurd is, hoeft niet langer te bepalen wie wij zijn. Jezus droeg onze afwijzing zodat wij aangenomen konden worden. Hij droeg onze schaamte zodat wij niet langer door schaamte hoeven te leven. De Heilige Geest brengt waarheid op plaatsen waar pijn leugens heeft geplant. En door vergeving kunnen we loskomen van mensen en gebeurtenissen die ons jarenlang gevangen hebben gehouden.
“Hij geneest de gebrokenen van hart, Hij verbindt hen in hun leed.”
Innerlijke genezing begint wanneer we God toestaan om Zijn waarheid te brengen op de plaatsen waar pijn, verlies, afwijzing en leugens ons hart hebben gevormd. Wat ons is overkomen, hoeft niet langer te bepalen wie wij zijn.
Volgende pijler