Veel christenen hebben een opmerkelijk probleem. Zij geloven dat God almachtig is, dat Jezus voor hen stierf en dat de Bijbel waar is, maar tegelijkertijd zien zij zichzelf als onbelangrijk, minderwaardig of nauwelijks de moeite waard.
Ze zouden het niet altijd zo direct zeggen. Een lage eigenwaarde kan zich op allerlei manieren laten zien:
- moeite hebben om iemand aan te kijken;
- jezelf voortdurend met anderen vergelijken;
- complimenten direct afwijzen;
- overal verontschuldigingen voor aanbieden;
- verwachten dat anderen je uiteindelijk verlaten;
- jezelf kleiner maken zodat niemand je hoogmoedig kan noemen;
- je waarde laten afhangen van prestaties of goedkeuring;
- geloven dat God anderen wel kan gebruiken, maar jou waarschijnlijk niet.
Soms wordt dit zelfs voor nederigheid aangezien.
Maar jezelf waardeloos noemen terwijl God zegt dat je waardevol bent, is geen nederigheid. Het is ongeloof.
Werkelijke nederigheid betekent niet dat je jezelf naar beneden haalt. Nederigheid betekent dat je instemt met Gods oordeel—ook wanneer Zijn oordeel over jou veel hoger is dan het jouwe.
Lage eigenwaarde is niet hetzelfde als nederigheid
Nederigheid en minderwaardigheid zijn geen synoniemen.
Minderwaardigheid zegt:
‘Ik stel niets voor.’
‘Ik ben niet belangrijk.’
‘Niemand zit op mij te wachten.’
‘God heeft betere mensen dan ik.’
Nederigheid zegt:
‘Alles wat ik ben en heb, komt van God.’
‘Zonder Hem kan ik niets doen.’
‘Wat Hij over mij zegt, is betrouwbaarder dan mijn eigen gevoel.’
Nederigheid ontkent Gods werk niet. Zij eigent zich er alleen niet de eer van toe.
Mozes was een van de meest zachtmoedige mensen op aarde, maar hij wist wel degelijk dat God hem had geroepen. Paulus noemde zichzelf de minste van de apostelen, maar schreef tegelijkertijd dat hij door de genade van God was wie hij was. Jezus was zachtmoedig en nederig van hart, maar Hij sprak met volledige zekerheid over Zijn identiteit en opdracht.
Jezelf kleineren is daarom niet automatisch geestelijk. Het kan zelfs een subtiele vorm van zelfgerichtheid zijn. Je blijft dan voortdurend bezig met je tekortkomingen, je verleden en wat anderen van je vinden.
God roept je niet op om geobsedeerd te zijn door jezelf—positief of negatief. Hij roept je op om jezelf te zien vanuit Zijn perspectief.
Je waarde begint bij je oorsprong
Om te begrijpen wat een mens waard is, moeten we terug naar het begin.
De Bijbel vertelt dat God zei:
“Laten Wij mensen maken naar Ons beeld, naar Onze gelijkenis.”
De mens is niet het toevallige product van een onpersoonlijk proces. Je bent gewild door een persoonlijke Schepper. De mens werd ontworpen om Gods beeld te dragen en Hem op aarde te vertegenwoordigen.
Dat maakt ieder mens uniek binnen Gods schepping.
God maakte Adam uit het stof van de aarde. Het materiaal was eenvoudig en nederig. Maar wat God ermee deed, was buitengewoon.
“Toen vormde de HEERE God de mens uit het stof van de aardbodem en blies de levensadem in zijn neusgaten; zo werd de mens tot een levend wezen.”
God boetseerde de mens en blies vervolgens Zijn levensadem in hem.
Onze oorsprong houdt ons nederig: wij zijn uit stof gevormd.
Onze bestemming geeft ons waarde: wij dragen Gods beeld en Zijn levensadem.
De mens is dus zowel aards als door God aangeraakt. Ons lichaam komt uit de aarde, maar ons leven vindt zijn oorsprong in God.
Je bent geen fabrieksexemplaar dat toevallig van de lopende band kwam. Je bent goddelijk vakmanschap.
Gemaakt naar Gods beeld
Dat de mens naar Gods beeld is gemaakt, betekent niet dat wij goden zijn. Het betekent dat God iets van Zijn eigen karakter en bedoeling in de menselijke persoon zichtbaar wilde maken.
Wij kunnen liefhebben, kiezen, spreken, scheppen, relaties aangaan en morele verantwoordelijkheid dragen. We kunnen God kennen, Zijn stem verstaan en bewust op Zijn liefde antwoorden.
God schiep de mens bovendien om namens Hem verantwoordelijkheid te dragen:
“Laten zij heersen over de vissen van de zee, over de vogels in de lucht, over het vee, over heel de aarde.”
De mens werd gemaakt om God te vertegenwoordigen. Niet om onafhankelijk van Hem te regeren, maar om onder Zijn gezag verantwoordelijkheid te dragen.
Dat is je oorspronkelijke bestemming: gemeenschap met God en een betekenisvolle taak namens Hem.
Je waarde ligt daarom niet allereerst in wat je hebt bereikt. Zij ligt in Degene Die jou heeft gemaakt en in het doel waarvoor Hij je heeft bestemd.
De beschadiging heeft het beeld niet vernietigd
Door de zondeval werd Gods beeld in de mens beschadigd en verontreinigd. De mens koos voor onafhankelijkheid en verloor de open gemeenschap met God.
Maar het beeld van God verdween niet volledig.
Na de zondeval bleef menselijk leven voor God heilig, juist omdat de mens naar Zijn beeld was gemaakt. Ook een beschadigd kunstwerk blijft het werk van de oorspronkelijke kunstenaar.
Misschien heeft zonde veel in je leven beschadigd. Misschien heb je slechte keuzes gemaakt, anderen pijn gedaan of jaren verspild. Misschien hebben anderen jou behandeld alsof je geen waarde had.
Dat alles kan gevolgen hebben. Het vraagt mogelijk om bekering, vergeving, herstel en genezing.
Maar beschadiging is niet hetzelfde als waardeloosheid.
Een ernstig beschadigd schilderij van een groot meester wordt niet bij het vuilnis gezet. Een deskundige restaurateur ziet onder de schade nog steeds het oorspronkelijke werk.
God ziet niet alleen wat er beschadigd is. Hij ziet ook wat Hij heeft ontworpen.
Hij gooit Zijn werk niet weg.
Geschapen voor gemeenschap met God
Adam en Eva werden niet alleen gemaakt om de aarde te beheren. Zij werden geschapen voor gemeenschap met God.
Genesis beschrijft hoe God in de hof kwam. De Schepper verlangde naar omgang met de mensen die Hij had gemaakt.
Dat verlangen is door de zondeval niet verdwenen.
Jakobus schrijft dat God vurig verlangt naar de geest die Hij in ons deed wonen (Jakobus 4:5). Ondanks de opstand van de mens heeft God Zijn verlangen naar ons niet ingetrokken.
Dat is een verbazingwekkende waarheid.
God heeft je niet nodig omdat Hij onvolledig zou zijn. Hij verlangt naar jou omdat Hij ervoor heeft gekozen je lief te hebben.
Je bestaan is niet hinderlijk voor Hem.
Je bent geen dossier dat op Zijn bureau is beland.
Je bent geen onderbreking van belangrijker hemelse zaken.
God zoekt gemeenschap met jou.
Verloren betekent niet waardeloos
Jezus zei over Zijn eigen opdracht:
“Want de Zoon des mensen is gekomen om te zoeken en zalig te maken wat verloren is.”
Iets kan alleen verloren zijn wanneer het eerst aan iemand toebehoorde en voor die eigenaar waarde had.
Wanneer je een waardeloos papiertje kwijtraakt, organiseer je geen zoektocht. Maar wanneer je iets kostbaars verliest, zet je alles op alles om het terug te vinden.
Jezus kwam om te zoeken.
Dat zegt iets over onze toestand: wij waren werkelijk verloren.
Maar het zegt ook iets over onze waarde: God vond ons de zoektocht waard.
De geschiedenis van Zacheüs laat dit prachtig zien. Hij was een corrupte belastinginner en werd door zijn omgeving veracht. Toch bleef Jezus onder de boom staan, noemde hem bij zijn naam en zei dat Hij bij hem thuis wilde zijn.
Jezus ontkende Zacheüs’ zonde niet. Zijn ontmoeting met Jezus bracht juist zichtbare bekering voort. Zacheüs veranderde zelfs de manier waarop hij met geld omging.
Maar Jezus behandelde hem niet als afval.
Hij zag een verloren mens die teruggebracht moest worden.
Je waarde wordt zichtbaar in de betaalde prijs
De waarde van iets wordt uiteindelijk zichtbaar in de prijs die iemand bereid is ervoor te betalen.
Stel dat je een oud voorwerp op zolder vindt. Jij denkt dat het nauwelijks iets waard is. Maar op een veiling bieden kenners er duizenden euro’s voor. Wie bepaalt dan de werkelijke marktwaarde: jouw gevoel of de prijs die een koper ervoor betaalt?
Petrus schrijft:
“U weet toch dat u niet met vergankelijke dingen, zilver of goud, vrijgekocht bent […] maar met het kostbaar bloed van Christus.”
God betaalde voor jou niet met zilver, goud of een andere geschapen schat. Hij gaf het kostbare bloed van Jezus.
Dat is de hemelprijs van een mensenleven.
Je kunt jezelf waardeloos voelen. Mensen kunnen je hebben afgeschreven. Je verleden kan aanklachten bevatten die je niet kunt ontkennen.
Maar geen van die stemmen kan de prijs veranderen die God voor jou betaalde.
Jezus gaf Zichzelf.
Niet omdat je gedrag altijd goed was, maar omdat Gods liefde groter was dan je verloren toestand.
De schat in de akker
Jezus vertelde een korte gelijkenis:
“Het Koninkrijk der hemelen is gelijk aan een schat, in de akker verborgen, die iemand vond en verborg; en van blijdschap daarover gaat hij heen en verkoopt alles wat hij heeft, en koopt die akker.”
Derek Prince zag in de man die de akker kocht een beeld van Jezus. De akker stelt de wereld voor en de verborgen schat Gods volk.
Van buitenaf leek de akker misschien niet bijzonder. Niemand begreep waarom iemand bereid was er zo’n hoge prijs voor te betalen. Maar de koper wist wat onder de oppervlakte verborgen lag.
Jezus betaalde de prijs voor de hele wereld om de schat te verkrijgen.
Die schat bestaat uit mensen.
Mensen die soms nog onder het stof zitten.
Mensen wier oorspronkelijke glans nauwelijks zichtbaar is.
Mensen die zichzelf niet als schat herkennen.
De verkondiging van het evangelie graaft als het ware de schat op. Vervolgens begint de Heilige Geest te reinigen, te herstellen en zichtbaar te maken wat God altijd al heeft gezien.
Jezus keek niet naar de modder en concludeerde dat er niets waardevols lag.
Hij zag de schat.
God wilde jou
De wond van afwijzing vertelt mensen dat zij ongewenst zijn.
Misschien was je niet gepland door je ouders. Misschien hadden zij liever een jongen of een meisje gehad. Misschien ben je opgegroeid met het gevoel dat je een last vormde. Misschien heeft een huwelijkspartner je verlaten of werd je door een gemeenschap buitengesloten.
Menselijke afwijzing kan diep snijden. Maar zij kan Gods besluit over jouw bestaan niet ongedaan maken.
Mensen kunnen ongepland zwanger raken.
God wordt nooit verrast door een mensenleven.
David zei:
“Uw ogen hebben mijn ongevormd begin gezien, en zij alle werden in Uw boek beschreven.”
God kende jou voordat mensen jouw naam kenden.
Je hoeft je niet te verontschuldigen voor het feit dat je bestaat. God wilde jou. Niet een verbeterde kopie van iemand anders, maar jou.
Dat betekent niet dat alles in je karakter onveranderd moet blijven. God neemt je aan zoals je bent, maar Hij houdt te veel van je om je te laten zoals je bent.
Hij wil je herstellen naar Zijn bedoeling.
Van de eerste Adam naar de tweede Mens
Onze waarde wordt niet alleen zichtbaar in onze schepping, maar ook in onze bestemming in Christus.
Paulus maakt in 1 Korinthe 15 onderscheid tussen de eerste Adam en Jezus:
“De eerste mens Adam is geworden tot een levend wezen, de laatste Adam tot een levendmakende Geest.”
Jezus stierf als de laatste Adam. Aan het kruis droeg Hij de zonde, opstand en veroordeling van het oude menselijke geslacht.
Toen Hij uit de dood opstond, stond Hij op als het begin van een nieuwe mensheid.
Wie door geloof met Christus verbonden wordt, ontvangt niet alleen vergeving voor het verleden. Hij wordt deel van een nieuwe schepping.
Je identiteit wordt niet langer uitsluitend bepaald door je natuurlijke afkomst, familiegeschiedenis, mislukkingen of beschadigingen. In Christus ontvang je een nieuw begin en een nieuwe bestemming.
Paulus schrijft:
“Daarom, als iemand in Christus is, is hij een nieuwe schepping: het oude is voorbijgegaan, zie, alles is nieuw geworden.”
Gods plan begint bij stof, maar eindigt niet bij stof.
In Jezus Christus bevindt zich een Mens op de troon van God. Hij is onze vertegenwoordiger en voorloper. Dat laat zien hoe hoog Gods bestemming voor de verloste mens reikt.
Een kind van God is niet tweederangs
Wanneer je Jezus hebt ontvangen, ben je niet alleen vergeven. Je bent aangenomen als kind van God.
“Maar allen die Hem aangenomen hebben, hun heeft Hij macht gegeven kinderen van God te worden.”
God kent geen tweederangskinderen.
Je bent niet minder kind omdat je minder zichtbaar bent.
Je bent niet minder geliefd omdat je minder succesvol bent.
Je bent niet minder waardevol omdat iemand anders meer talenten heeft.
Je hoeft niet met andere kinderen van God te concurreren om een beperkt deel van Zijn aandacht. De Vader heeft geen tekort aan liefde.
Jaloezie, vergelijking en prestatiedrang verliezen hun macht wanneer je weet dat jouw plaats bij de Vader niet door iemand anders kan worden ingenomen.
Je hoeft niet iemand anders te worden om door God gewild te zijn.
Je mag worden wie Hij jou heeft geschapen om te zijn.
Pas op voor valse nederigheid
Valse nederigheid klinkt vaak godsdienstig:
‘Ik ben maar een onwaardige worm.’
‘God kan mij vast niet gebruiken.’
‘Ik heb niets waardevols te bieden.’
‘Anderen zijn veel geestelijker dan ik.’
Soms zijn zulke uitspraken geen uiting van nederigheid, maar een weigering om Gods genade serieus te nemen.
Wanneer God zegt dat je Zijn kind, Zijn maaksel en Zijn tempel bent, is het niet nederig om Hem tegen te spreken.
Paulus schrijft:
“Want wij zijn Zijn maaksel, geschapen in Christus Jezus om goede werken te doen, die God van tevoren bereid heeft.”
Het Griekse woord voor maaksel verwijst naar iets wat gemaakt of vervaardigd is. Wij zouden kunnen zeggen: je bent Gods handwerk.
Een meesterwerk roemt zichzelf niet. Het wijst naar de kunstenaar.
Gezonde eigenwaarde leidt daarom niet tot trots, maar tot aanbidding. Wanneer je werkelijk beseft wat God in jou heeft geïnvesteerd, wil je jouw leven niet verspillen. Je wilt het gebruiken voor het doel waarvoor Hij je gemaakt heeft.
Je lichaam heeft eveneens waarde
Sommige mensen behandelen hun lichaam alsof het weinig betekenis heeft. Zij verwaarlozen het, haten het of gebruiken het op manieren die schade veroorzaken.
Maar Paulus schrijft:
“Of weet u niet dat uw lichaam een tempel is van de Heilige Geest, Die in u is […] en dat u niet van uzelf bent? U bent immers duur gekocht. Verheerlijk daarom God in uw lichaam.”
Je lichaam bepaalt niet je volledige identiteit, maar het maakt wel deel uit van Gods eigendom en bedoeling.
Dat geeft een andere motivatie voor zorg, reinheid en zelfbeheersing. Niet omdat je aan een menselijk schoonheidsideaal moet voldoen, maar omdat je lichaam door God gemaakt, door Jezus gekocht en voor de Heilige Geest bestemd is.
Zelfverachting is geen heiligheid.
Je lichaam aanbidden is afgoderij.
Je lichaam verachten is evenmin Bijbels.
God roept je op het Hem toe te wijden.
Zie jezelf door Gods ogen
Je kunt jarenlang naar jezelf kijken door de ogen van mensen die jou verkeerd hebben behandeld.
Een kritische ouder.
Een afwijzende partner.
Een leraar die je dom noemde.
Een leider die je manipuleerde.
Een groep die je buitensloot.
Maar geen van deze mensen heeft het recht om het definitieve oordeel over jouw waarde uit te spreken.
Dat recht behoort aan je Schepper en Verlosser.
God zegt:
‘Ik heb je naar Mijn beeld gemaakt.’
‘Ik heb Mijn levensadem in de mens gelegd.’
‘Ik heb je gezocht toen je verloren was.’
‘Ik heb je gekocht met het bloed van Mijn Zoon.’
‘Ik heb je in Christus tot een nieuwe schepping gemaakt.’
‘Ik heb je als Mijn kind aangenomen.’
‘Ik heb goede werken voor je voorbereid.’
‘Ik heb Mijn Geest in je laten wonen.’
Dat is niet goedkoop positief denken.
Dat is Gods oordeel.
Breek met de leugen van waardeloosheid
Een leugen verliest niet automatisch haar macht omdat je eenmaal de waarheid hebt gelezen. Je moet bewust je overeenstemming met die leugen beëindigen.
Misschien heb je jarenlang gezegd:
‘Ik ben niets waard.’
‘Niemand wil mij.’
‘Ik stel iedereen teleur.’
‘Mijn leven heeft geen betekenis.’
‘God kan mij toch niet gebruiken.’
Stop dan met deze uitspraken te herhalen. Woorden versterken vaak de overtuigingen waaronder wij leven.
Dat betekent niet dat je voortaan jezelf moet prijzen of doen alsof je geen zwakheden hebt. Het betekent dat je alleen nog over jezelf wilt zeggen wat in overeenstemming is met Gods Woord.
Je kunt bijvoorbeeld verklaren:
‘Ik ben door God geschapen en gewild.’
‘Ik draag Zijn beeld.’
‘Jezus heeft mij gekocht met Zijn kostbare bloed.’
‘In Christus ben ik een nieuwe schepping.’
‘Ik ben een kind van God.’
‘Mijn lichaam is een tempel van de Heilige Geest.’
‘God heeft een bestemming en goede werken voor mij voorbereid.’
De kracht ligt niet in een magische formule. De kracht ligt in het geloof waarmee je instemt met Gods waarheid.
Een gebed om jezelf te zien zoals God je ziet
Vader,
ik erken dat ik mijzelf vaak heb bekeken door de ogen van mijn verleden, mijn tekortkomingen en de mensen die mij hebben afgewezen.
Ik heb negatieve uitspraken over mijzelf geloofd en herhaald. Ik heb minderwaardigheid soms voor nederigheid aangezien.
Vandaag kies ik ervoor Uw oordeel te aanvaarden.
Dank U dat U mij hebt geschapen en dat mijn leven niet toevallig is. Dank U dat ik naar Uw beeld ben gemaakt en dat U een doel met mijn bestaan hebt.
Dank U dat Jezus mij gezocht heeft toen ik verloren was. Dank U dat Hij mij niet met zilver of goud heeft gekocht, maar met Zijn kostbare bloed.
Ik doe afstand van de leugen dat ik waardeloos, ongewenst of onbelangrijk ben.
Ik ontvang mijn identiteit als Uw kind.
Leer mij nederig te zijn zonder Uw werk in mij te ontkennen. Bevrijd mij van trots, vergelijking, zelfverachting en de behoefte aan voortdurende menselijke goedkeuring.
Heilige Geest, laat mijzelf zien zoals U mij ziet. Reinig en herstel wat beschadigd is en maak mij tot de persoon die U vanaf het begin hebt bedoeld.
Mijn leven behoort aan U.
In de naam van Jezus.
Amen.
Je hoeft je niet te verontschuldigen voor je bestaan
Je bent uit stof gevormd. Dat houdt je nederig.
Je draagt Gods beeld. Dat geeft je waarde.
Je bent door zonde beschadigd. Dat vraagt om verlossing.
Je bent door Jezus gekocht. Dat bepaalt je prijs.
Je bent in Christus opnieuw geschapen. Dat geeft je een nieuwe identiteit.
Je bent bestemd voor Gods aanwezigheid. Dat geeft je toekomst.
Noem jezelf daarom niet langer waardeloos wanneer God zo’n hoge prijs voor jou heeft betaald.
Je hoeft niet trots te worden.
Je moet alleen eindelijk leren geloven wat God over jou zegt.