Veel christenen geloven dat satan en demonen bestaan, maar weten niet goed hoe demonische activiteit herkend kan worden. Anderen schrijven bijna ieder menselijk probleem toe aan boze geesten. Beide benaderingen schieten tekort.
Niet ieder probleem is een demon. Soms hebben we te maken met onze eigen zondige natuur, verkeerde keuzes, verwondingen, lichamelijke aandoeningen of psychische problemen. Maar wanneer er werkelijk sprake is van een demonische macht, zal geen menselijke inspanning die macht volledig kunnen verwijderen. Dan is bevrijding nodig.
Om mensen werkelijk te helpen, moeten we daarom twee dingen leren: hoe demonische activiteit kan worden herkend en hoe iemand op Bijbelse wijze bevrijding kan ontvangen.
Demonen zijn geen duivels
Het Nieuwe Testament maakt onderscheid tussen de duivel en demonen.
Het woord duivel komt van het Griekse woord diabolos en betekent aanklager of lasteraar. Het is een titel van satan zelf. Er is maar één duivel.
Demonen worden in het Nieuwe Testament ook aangeduid als boze of onreine geesten. Zij maken deel uit van het rijk van satan en proberen zijn plannen uit te voeren. Hun voornaamste doel is mensen bij Jezus Christus vandaan te houden. Wanneer dat niet lukt, proberen zij gelovigen onvruchtbaar, gebonden en machteloos te maken.
Satan kan een wedergeboren christen niet bezitten in de zin dat hij diens eigenaar is. Een christen behoort immers aan Jezus Christus toe. Maar dat betekent niet automatisch dat ieder gebied van zijn persoonlijkheid volledig onder de heerschappij van Jezus staat.
Een huis kan één eigenaar hebben, terwijl zich in een bepaalde kamer toch een indringer heeft verschanst. Zo kan een christen werkelijk aan Jezus toebehoren en tegelijkertijd op een bepaald terrein gebonden of onderdrukt worden door een boze geest.
De betere Bijbelse uitdrukking is daarom niet ‘door de duivel bezeten’, maar ‘gedemoniseerd’ of ‘onder demonische invloed’. Het gaat niet noodzakelijk om volledig bezit, maar om een bepaald gebied waarin een demonische macht invloed, controle of onderdrukking uitoefent.
Het verschil tussen het vlees en een demon
Ieder mens is geboren met een gevallen, opstandige natuur. De Bijbel noemt dit onder andere ‘het vlees’, ‘de oude mens’ of ‘de oude Adam’.
De oplossing voor deze oude natuur is niet bevrijding, maar het kruis.
“Dit weten wij toch, dat onze oude mens met Hem gekruisigd is.”
Het vlees moet niet worden uitgedreven. Het moet door geloof met Christus aan het kruis worden gerekend. Wij moeten onze oude natuur haar rechten ontzeggen en onszelf aan God beschikbaar stellen.
Een demon daarentegen kan niet worden gekruisigd. Een demon moet worden uitgedreven.
Daar ligt een belangrijk onderscheid:
- Het vlees moet worden gekruisigd.
- Zonden moeten worden beleden en vergeven.
- Wonden hebben genezing nodig.
- Verkeerde denkpatronen moeten door Gods waarheid worden vernieuwd.
- Demonen moeten worden uitgedreven.
Wanneer we de verkeerde oplossing op het verkeerde probleem toepassen, blijven mensen jarenlang strijden zonder werkelijke doorbraak. Je kunt een demon niet wegdisciplineren, maar je kunt ook je eigen verantwoordelijkheid niet op een demon afschuiven.
Sommige mensen proberen hun vlees uit te drijven. Anderen geven een demon de schuld van gedrag waarvoor zij zich eenvoudig moeten bekeren. Beide vergissingen verhinderen vrijheid.
Kan een christen bevrijding nodig hebben?
Derek Prince ontdekte dit niet uitsluitend door Bijbelstudie, maar ook in zijn eigen leven. Hij was wedergeboren, vervuld met de Heilige Geest en werkzaam als prediker. Toch werd hij jarenlang geteisterd door een zware, terugkerende neerslachtigheid.
Hij bad, vastte en probeerde er op allerlei manieren tegen te strijden. Maar de duisternis bleef terugkeren. Toen hij Jesaja 61:3 las, viel zijn aandacht op de uitdrukking ‘een lofgewaad in plaats van een benauwde geest’.
Plotseling zag hij zijn probleem niet langer uitsluitend als een emotionele toestand, maar als een geestelijke macht die hem onderdrukte. Hij herkende de vijand, riep de naam van Jezus aan en ontving bevrijding.
Deze ervaring leerde hem dat de aanwezigheid van de Heilige Geest niet betekent dat ieder gebied van een gelovige automatisch volledig vrij is. De Heilige Geest wil ons juist helpen in de gebieden waarin wij zwak, verwond of gebonden zijn.
De vraag is daarom niet alleen: ‘Ben ik een christen?’ De vraag is ook: ‘Is ieder gebied van mijn leven werkelijk onder de heerschappij van Jezus gebracht?’
Hoe herken je mogelijke demonische activiteit?
Demonische invloed is niet altijd spectaculair. Zij kan zich uiten als een terugkerende macht die iemand verleidt, onderdrukt, kwelt, verontreinigt of tot bepaald gedrag dwingt.
Een belangrijk herkenningspunt is dat het probleem een eigen, vijandige kracht lijkt te hebben. Het keert steeds terug, ondanks oprecht berouw, gebed en inspanning. Het ondermijnt systematisch iemands relatie met God, vrede, gezondheid, waardigheid of vermogen om vrij te kiezen.
Derek Prince noemde verschillende karakteristieke activiteiten van demonen.
1. Demonen verleiden
Jakobus schrijft:
“Maar ieder mens wordt verzocht, als hij door zijn eigen begeerte wordt meegesleurd en verlokt.”
Er is een begeerte in de mens, maar er kan ook een geestelijke verleider zijn die daarop inspeelt. Zoals lokaas wordt gebruikt om een dier in een val te krijgen, zo probeert een demon verkeerde begeerten te prikkelen en iemand stap voor stap in slavernij te brengen.
Verleiding op zichzelf bewijst nog niet dat er een demon aanwezig is. Ook Jezus werd verzocht en zondigde niet. Maar wanneer de verleiding doelgericht, hardnekkig en buitenproportioneel wordt en iemand steeds naar hetzelfde vernietigende patroon trekt, moet rekening worden gehouden met een geestelijke vijand.
2. Demonen maken tot slaaf
Niet iedere zonde betekent automatisch dat iemand een demon heeft. Een gelovige kan vallen, zich bekeren, zijn zonde belijden en vergeving ontvangen.
Maar soms verandert een bepaald gedrag in slavernij. Iemand wil stoppen, haat wat hij doet, belijdt het telkens opnieuw en valt toch steeds onder dezelfde dwingende macht.
Dat kan zichtbaar worden in:
- verslaving aan alcohol, drugs of nicotine;
- pornografie of ander seksueel dwanggedrag;
- onbeheerst eten;
- gokken;
- destructieve relaties;
- dwangmatig kopen;
- andere patronen waarbij het vermogen om vrij te kiezen steeds verder verdwijnt.
Een verslaving ontstaat bovendien zelden in een vacuüm. Vaak groeit zij als een tak uit een dieperliggende stam, zoals afwijzing, frustratie, eenzaamheid, verdriet of onvergevingsgezindheid. Wie alleen de zichtbare verslaving bestrijdt en de onderliggende wortel ongemoeid laat, heeft het volledige probleem nog niet aangepakt.
3. Demonen kwellen
Demonen worden in de Bijbel in verband gebracht met kwelling. Die kwelling kan zich uiten in overweldigende angst, voortdurende veroordeling, duisternis, twijfel of een innerlijke druk die iemand nauwelijks rust gunt.
Niet iedere angst is demonisch. Gezonde angst kan ons waarschuwen voor werkelijk gevaar. Ook de vreze des Heeren is rein en goed. Maar angst die buitensporig, onredelijk, voortdurend en kwellend wordt, kan een geestelijke component hebben.
Johannes schrijft:
“De volmaakte liefde drijft de vrees uit, want de vrees houdt straf in.”
Ook onvergevingsgezindheid kan een deur openen naar kwelling. Jezus sprak in Mattheüs 18 over een dienaar die zelf een grote schuld kwijtgescholden kreeg, maar weigerde een ander te vergeven. Uiteindelijk werd hij aan de folteraars overgeleverd.
Wie weigert te vergeven, houdt niet alleen de ander gevangen in zijn oordeel. Hij houdt vooral zichzelf vast aan degene die hem verwond heeft.
4. Demonen drijven en dwingen
Een ander kenmerk van demonische activiteit is dwang. De persoon wordt niet eenvoudig verleid, maar voelt zich gedreven om iets te doen.
Normale menselijke behoeften kunnen een abnormale macht krijgen. Eten, drinken, slapen, praten en seksualiteit behoren op zichzelf tot het menselijke leven. Maar wanneer een behoefte overheersend, onbeheersbaar en vernietigend wordt, kan er meer aan de hand zijn dan alleen een gebrek aan discipline.
Het terugkerende patroon klinkt dan ongeveer zo:
‘Ik wil dit niet, maar ik moet.’
‘Ik haat dit, maar ik kan niet stoppen.’
‘Ik weet wat het kapotmaakt, maar toch word ik er steeds naartoe getrokken.’
Dwang alleen vormt geen sluitend bewijs van een demon. Ook verslaving, trauma en psychische aandoeningen kunnen sterke dwang veroorzaken en vragen om passende professionele hulp. Geestelijke onderscheiding mag daarom nooit worden vervangen door snelle etiketten. Maar waar een demonische macht actief is, zal uiteindelijk ook geestelijk gezag nodig zijn.
5. Demonen verontreinigen
Onreine geesten proberen de gedachten, verbeelding en het geweten van mensen te vervuilen. Iemand kan voortdurend worden bestookt met godslasterlijke, gewelddadige of seksueel onreine gedachten die hij zelf verafschuwt.
Het is belangrijk te beseffen dat een gedachte die zich aan je opdringt niet automatisch uit jouw eigen hart afkomstig is. De vijand kan gedachten als brandende pijlen afschieten. Het feit dat je een gedachte waarneemt, betekent niet dat je ermee instemt.
Je bent niet verantwoordelijk voor iedere gedachte die aan de deur klopt. Je bent wel verantwoordelijk voor wat je binnenlaat, koestert en voedt.
De oplossing is niet om iedere duistere gedachte angstig te analyseren. Breng je denken onder het gezag van Jezus Christus, spreek Gods waarheid uit en weiger overeenstemming met de leugen.
6. Demonen vallen lastig
Sommige geestelijke aanvallen hebben vooral het karakter van voortdurende intimidatie. Juist wanneer iemand wil bidden, de Bijbel wil lezen, God wil dienen of een belangrijke geestelijke stap wil zetten, ontstaat er verwarring, slaperigheid, irritatie, onrust of ontmoediging.
De vijand probeert niet altijd iemand volledig tegen te houden. Soms is zijn doel eenvoudig om die persoon zo te vermoeien en af te leiden dat hij nooit effectief wordt in Gods Koninkrijk.
Jezus zei:
“De dief komt alleen maar om te stelen, te slachten en verloren te laten gaan; Ik ben gekomen, opdat zij leven hebben en overvloed hebben.”
Daaruit herkennen we het verschil. Wat van Jezus komt, brengt uiteindelijk waarheid, leven en vrijheid. Wat van de vijand komt, berooft, bindt, verontreinigt en vernietigt.
Kijk eerst naar jezelf
Het is veel gemakkelijker demonische kenmerken bij een ander te herkennen dan bij jezelf. Maar de vraag is niet allereerst wat er met je echtgenoot, voorganger, collega of buurman mis is.
De vraag is: waar heb ik zelf vrijheid nodig?
Jezus zei dat wij eerst de balk uit ons eigen oog moeten verwijderen voordat wij ons met de splinter van een ander bezighouden. Eerlijk zelfonderzoek is daarom onmisbaar.
Noem je probleem zoals je het bij iemand anders zou noemen. Wat je bij een ander hoogmoed noemt, moet je bij jezelf niet omschrijven als ‘een sterke persoonlijkheid’. Wat je bij een ander bitterheid noemt, is bij jou niet ineens ‘een sterk ontwikkeld rechtvaardigheidsgevoel’.
Vrijheid begint waar onze excuses eindigen.
Zes voorwaarden voor bevrijding
Bevrijding is geen beloning voor volmaakte mensen. Zij is een voorziening van Gods genade voor mensen die eerlijk tot Jezus komen. Derek Prince noemt zes belangrijke voorwaarden.
1. Verneder jezelf
God weerstaat hoogmoedigen, maar geeft genade aan nederigen. Er kan een moment komen waarop je moet kiezen tussen je waardigheid en je bevrijding.
Dat betekent niet dat God je wil vernederen of beschadigen. Het betekent dat je stopt met jezelf beschermen achter een zorgvuldig opgebouwd beeld. Je erkent eenvoudig: ‘Heer, ik heb hulp nodig. Ik kan mijzelf niet vrijmaken.’
Hoogmoed zegt: ‘Zoiets kan mij niet overkomen.’
Nederigheid zegt: ‘Heer, laat mij zien wat waar is.’
2. Wees volkomen eerlijk
Jezus zei:
“U zult de waarheid kennen, en de waarheid zal u vrijmaken.”
Dat betekent niet alleen dat we de waarheid van Gods Woord moeten kennen. We moeten ook eerlijk zijn over onszelf.
Noem zonde zonde. Noem bitterheid bitterheid. Noem verslaving verslaving. Noem occultisme occultisme. Zolang wij de werkelijkheid verzachten, verbergen of hernoemen, blijven we in de duisternis.
God kan alles wat wij in het licht brengen reinigen en herstellen. Wat wij krampachtig verborgen houden, kan juist een schuilplaats voor gebondenheid worden.
3. Belijd iedere bekende zonde
Belijden is instemmen met Gods oordeel over wat verkeerd is. We vertellen God niets wat Hij nog niet weet. Hij wordt niet geschokt door onze bekentenis.
Belijden is nodig voor onszelf. Wij halen de zonde uit de duisternis en brengen haar in Gods licht.
“Als wij onze zonden belijden: Hij is getrouw en rechtvaardig om ons de zonden te vergeven en ons te reinigen van alle ongerechtigheid.”
Maak geen vage, religieuze schuldbelijdenis. Wees concreet waar dat nodig is. Ontvang vervolgens ook werkelijk Gods vergeving. Blijf niet vasthouden aan schuld die Jezus heeft weggedragen.
4. Bekeer je en doe afstand
Bekering is meer dan spijt hebben over de gevolgen van je gedrag. Het betekent dat je je van de zonde afkeert en haar voortaan als vijand behandelt.
God zal je niet bevrijden van iets wat je heimelijk nog wilt behouden. Zolang je met één hand vrijheid zoekt en met de andere hand de gebondenheid vasthoudt, heb je geen duidelijke keuze gemaakt.
Doe daarom bewust afstand van iedere zondige praktijk en elke occulte betrokkenheid. Denk daarbij onder andere aan waarzeggerij, tarotkaarten, spiritisme, glaasje draaien, het raadplegen van mediums, horoscopen, toverij en andere pogingen om bovennatuurlijke kennis of macht buiten God om te verkrijgen.
Verwijder ook de voorwerpen die je met zulke praktijken verbinden. Maak een duidelijke breuk. De vijand moet weten dat je niet langer met hem onderhandelt.
5. Vergeef ieder ander
Onvergevingsgezindheid vormt een van de grootste hindernissen voor bevrijding.
Vergeven betekent niet dat wat jou is aangedaan onbelangrijk was. Het betekent evenmin dat vertrouwen automatisch wordt hersteld of dat gezonde grenzen niet meer nodig zijn.
Vergeving betekent dat je afziet van je persoonlijke recht op vergelding. Je scheurt als het ware de schuldbekentenis van de ander door en draagt het oordeel aan God over.
Vergeving is in de eerste plaats een beslissing, niet een gevoel. Je gevoelens kunnen tijd nodig hebben om die beslissing te volgen. Maar de keuze kan vandaag worden gemaakt.
Je kunt niet om genade vragen terwijl je weigert diezelfde genade aan een ander door te geven.
6. Roep de naam van de Heere aan
De uiteindelijke Bevrijder is niet een prediker, pastor of bevrijdingswerker. Jezus Christus is de Bevrijder.
“Ieder die de Naam van de Heere zal aanroepen, zal behouden worden.”
Kom daarom tot Jezus. Vertrouw niet op een techniek of een menselijke persoonlijkheid. Baseer je geloof op Zijn volbrachte werk aan het kruis en op het gezag van Zijn naam.
Werk samen met de Heilige Geest
Jezus zei dat Hij demonen uitdreef door de Geest van God. De Heilige Geest is Degene die Gods bevrijdende kracht in ons leven werkzaam maakt.
Bevrijding is daarom geen toneelstuk dat door menselijke inspanning wordt opgevoerd. Wij komen tot Jezus, voldoen aan Zijn voorwaarden en werken vervolgens mee met de Heilige Geest.
Derek Prince legt daarbij nadruk op het woord uitdrijven of uitwerpen. Het vraagt om een beslissing van de wil: je trekt je toestemming in, verwerpt de vijand en gebiedt hem in de naam van Jezus te vertrekken.
Tijdens gebed om bevrijding kunnen lichamelijke reacties optreden, zoals zuchten, hoesten, huilen, geeuwen of een andere ontlading. Soms gebeurt er vrijwel niets waarneembaars. De reactie zelf is niet het bewijs van bevrijding. De vrucht die daarna zichtbaar wordt, is veel belangrijker.
Zoek daarom geen manifestatie. Zoek Jezus en Zijn vrijheid.
Wanneer iemand ernstig gebonden is, sterk reageert of niet goed kan onderscheiden wat er gebeurt, is het verstandig dit niet alleen te doen. Zoek hulp bij geestelijk volwassen gelovigen die geworteld zijn in de Schrift, onder gezag staan en zorgvuldig met mensen omgaan.
De overwinning behoort aan Jezus
Demonen willen verborgen blijven. Zij profiteren van onwetendheid, schaamte en angst. Maar zodra hun activiteit wordt herkend en aan het licht wordt gebracht, kan er gericht met hen worden afgerekend.
Je hoeft niet bang te zijn voor de waarheid over je toestand. God laat iets niet zien om je te veroordelen, maar om je vrij te maken.
Schaamte zegt: ‘Verberg het.’
Hoogmoed zegt: ‘Ontken het.’
Angst zegt: ‘Het zal nooit veranderen.’
Jezus zegt: ‘Kom naar Mij.’
Wanneer je tot Hem komt, zal Hij je niet afwijzen. Zijn overwinning aan het kruis is groter dan iedere zonde, iedere vloek, iedere verslaving en iedere macht van de duisternis.
Wees eerlijk. Verneder jezelf. Belijd je zonden. Keer je af van alles wat de vijand ruimte heeft gegeven. Vergeef degenen die jou hebben verwond. Roep vervolgens de naam van Jezus aan.
Aanvaard geen levenslange vrede met datgene waarvan Jezus je wil bevrijden.
“Als dan de Zoon u vrijgemaakt heeft, zult u werkelijk vrij zijn.”